Άρθρο του Αντιστρατήγου (ε.α.) Γεωργίου Μ. Κασιδόκωστα*
Το κατασκευαστικό έργο και οι συντελεστές
Συμπληρώθηκαν φέτος 90 χρόνια από την έναρξη της μελέτης και κατασκευής του μεγαλύτερου τεχνικού έργου στην Ελληνική επικράτεια που συνετελέσθη στον 20ο αιώνα.
Σαν σήμερα πριν 85 χρόνια στα ΟΧΥΡΑ της ΓΡΑΜΜΗΣ ΜΕΤΑΞΑ 5.630 Έλληνες Αξιωματικοί Υπαξιωματικοί και Στρατιώτες, έδωσαν τον υπερ πάντων άνισο αγώνα για την Ελευθερία της Πατρίδος μπροστά σε υπέρτερο εχθρό «τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι».
Σήμερα νοιώθω την ανάγκη μαζί με αυτούς που πολέμησαν μαζί με τη μνήμη των ηρωικώς πεσόντων να αναφερθώ στους εμπνευστές τους αφανείς συντελεστές του τεράστιου τεχνικού επιτεύγματος.
Αυτούς που μελέτησαν και κατασκεύασαν τα ΟΧΥΡΑ που άντεξαν όσο και οι ψυχή των μαχητών τους,
• Στον Π/Θ ΙΩΑΝΝΗ ΜΕΤΑΞΑ Υποστράτηγο εα εφυή Επιτελάρχη, που συνέλαβε την ιδέα της ανάγκης για την οχύρωση της μεθορίουκαι προσωπικά παρακολουθησε την εξέλιξη των έργων.
• Στον Σχη (ΜΧ) ΣΤΡΙΜΠΕΡ ΙΩΑΝΝΗ επικεφαλής της 6μελούς Επιτροπής Μελετών Οχυρώσεων (ΕΜΟ), στην Διοικηση Φρουρίου Θεσσαλονίκης, με την ιδιοφυή σύλληψη, μελέτη και εν συνεχεία εκτέλεση του έργου.
• Τους επιβλέποντες κατά περιοχή υπό τον Υποστράτηγο (ΜΧ) Χρίστο Ζωιόπουλο.
• Αυτούς που εργάσθηκαν στην κατασκευή των Έργων Οχυρώσεως αλλά και στην αναγκαία οδοποιίας και τις λοιπές αναγκαίες δραστηριότητες
• Στην Επιστημονική κοινότητα με κύρια την συμβολή του ΕΜΠ με τον καθηγητή του οπλισμένου σκυροδέματος και δάσκαλό του Περικλή Παρασκευόπουλο που είχε την ιδέα της ενισχύσεως του σκυροδέέματος με την θηραϊκή γη (ποζολάνη), που υπήρξε το “μυστικό” συστατικό για την αύξηση της αντοχή του σκυροδέματος των οχυρών της «Γραμμής Μεταξά», με την επιστημονική επικύρωση από τους Έλληνες μηχανικούς και το ΕΜΠ (συμβουλές, υποδείξεις και αποτελέσματα δοκιμών).
Όγκος εκτελεσθέντος έργου
Έργα υποδομής
• Διάνοιξη νέων οδών: 115 χλμ.
• Αξιοποίηση και συντήρηση παλαιών οδών: 92 χλμ.
• Εκσκαφές επιφανειακών έργων: 16.000 κ.μ.
• Εκσκαφές υπόγειων έργων: 291.000 κ.μ.
• Εκσκαφές οδοποιίας: 927.000 κ.μ.
Κυρίως έργο
• Σύνολο οπλισμένου σκυροδέματος 108.000 κ.μ.
• Σύνολο σκυροδέματος μη οπλισμένου: 68.000 κ.μ.
• Συνολικό μήκος εξωτερικών υδραγωγείων: 74 χλμ.
• Συνολικό μήκος εσωτερικών υδραγωγείων: 14 χλμ.
• Συνολικό μήκος τηλεφωνικών γραμμών εκτός οχυρών: 1.216 χλμ.
• Συνολικό μήκος τηλεφ. γραμμών εντός των οχυρών: περίπου 70 χλμ.
• Συνολικό μήκος ανάπτυξης συρματοπλέγματος: 90 χλμ.
• Συνολική ποσότητα τσιμέντου: 66.000 τόνοι.
• Συνολική ποσότητα σιδήρου οπλισμού σκυροδέματος: 12.000 τόνοι.
Δείτε και αυτά
• Συνολικό μήκος υπόγειων στοών: 24.000 μέτρα,
• Συνολικό μήκος υπόγειων καταφυγίων – θαλάμων: 13.000 μέτρα,
• Συνολικό μήκος σωλήνων ύδρευσης: 88.000 μέτρα,
Το έργο στοίχισε σε τιμές εποχής περίπου 1,2 δισεκατομμύρια δρχ.
Η φροντίδα και η προστασία των εργαζομένων ήταν στις προτεραιότητες. Εάν η τεχνική εταιρεία δεν κατέβαλε πάνω από δύο (2) ημερομίσθια, τότε αυτά καταβάλλονταν από τον στρατό και κρατούνταν από τον λογαριασμό της εταιρείας!
Το σκυρόδεμα, υπό την επίβλεψη της ΔΜΧ/ΔΦΘ και την επιστημονική υποστήριξη του ΕΜΠ, παραγόταν ο στις εγκαταστάσεις της εταιρείας ΤΙΤΑΝ
Η ΘΗΡΑΪΚΗ ΓΗ χρησιμοποιήθηκε ως βασικό υλικό στο σκυρόδεμα (μπετόν) για τα οχυρά, προσφέροντας τα εξής πλεονεκτήματα:
• Υδραυλικές Ιδιότητες: Σε συνδυασμό με τον ασβέστη, η θηραϊκή γη δημιουργεί ένα υδραυλικό συνδετικό υλικό που αποκτά μεγάλη αντοχή, ιδανικό για υπόγειες και υγρές κατασκευές.
• Ανθεκτικότητα: Επέτρεψε στα οχυρά να αντέξουν τους λυσσαλέους βομβαρδισμούς του γερμανικού πυροβολικού και της αεροπορίας τον Απρίλιο του 1941.
• Στρατηγική Επιλογή: Η χρήση της έδειξε προηγμένη γνώση της ελληνικής μηχανικής επιστήμης, αξιοποιώντας ένα φυσικό ελληνικό προϊόν (από τη Σαντορίνη) για να επιτευχθεί υψηλή ποιότητα κατασκευής, παρόμοια με εκείνη των ρωμαϊκών έργων.
Η σημερινή Ελλάδα έχει να διδαχθεί πάρα πολλά από αυτό το τιτάνιο και αποτελεσματικό έργο, πρότυπο συλλήψεως ιδέας, μελέτης, κατασκευής, επιβλέψεως και οργανώσεως.
Κατασκευάσθηκε σε εποχή φτώχειας, οργανωμένα και νοικοκυρεμένα με ελληνικά χρήματα, με σεβασμό σε αυτά, με Έλληνες εργαζομένους, με Έλληνες επιστήμονες, με Έλληνες μηχανικούς, με Έλληνες αξιωματικούς, με Έλληνες εργολάβους χωρίς να είναι ουσιαστικό κριτήριο το οικονομικό κέρδος.
___________________________
* Ο Γεώργιος Μ. Κασιδόκωστας είναι Αντιστράτηγος ΜΧ (εα), Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός
