Αειφόρος Ανάπτυξη, Σχεδιασμός, Διαγενεακή Δικαιοσύνη και Θεσμική Βιωσιμότητα: Η περίπτωση του ΜΤΣ και του ΕΛΟΑΣ
Γράφει ο Συνταγματάρχης ΤΘ ε.α. Γεώργιος Κυλινδρής, Πρώην Γενικός Γραμματέας ΣΑΣΜΥ, Εκλεγμένος Σύνεδρος ΠΑΣΟΚ – Τοπική Οργάνωση Βόλου – Επί Πτυχίω Μηχανικός Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Η επιστήμη της Χωροταξίας, της Πολεοδομίας και της Περιφερειακής Ανάπτυξης αντιμετωπίζει τον σχεδιασμό ως μια δυναμική και πολυπαραμετρική διαδικασία στρατηγικής οργάνωσης πόρων, θεσμών και πολιτικών, με βασικό στόχο τη διασφάλιση της ισορροπίας μεταξύ οικονομικής αποτελεσματικότητας, κοινωνικής συνοχής και μακροχρόνιας βιωσιμότητας.
Στο πλαίσιο αυτό, η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά επεκτείνεται στη συνολική λειτουργία των κοινωνικών και οικονομικών συστημάτων, καθώς και στην ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του παρόντος χωρίς να υπονομεύουν τα δικαιώματα και τις δυνατότητες των μελλοντικών γενεών.
Δείτε και αυτά
Η σύγχρονη θεωρία της αειφορίας βασίζεται στο αλληλεξαρτώμενο τρίπτυχο Oικονομία – Kοινωνία – Περιβάλλον.
Πρόκειται για ένα ενιαίο πλαίσιο σχεδιασμού, όπου η οικονομική βιωσιμότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη και η θεσμική ισορροπία συνυπάρχουν και αλληλοσυμπληρώνονται. Κάθε σχεδιασμός που αγνοεί έναν από αυτούς τους πυλώνες δημιουργεί αναπόφευκτα συνθήκες αστάθειας, ανισότητας και μελλοντικής κρίσης.
Η έννοια της διαγενεακής δικαιοσύνης αποτελεί θεμελιώδη αρχή αυτής της προσέγγισης.
Οι σημερινές αποφάσεις οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι επόμενες γενιές δεν θα κληθούν να επωμιστούν δυσανάλογα βάρη ή να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον θεσμικής και οικονομικής ανισορροπίας.
Για τον λόγο αυτό, η επιστημονική προσέγγιση του σχεδιασμού απαιτεί τεκμηριωμένες μελέτες, ανάλυση σεναρίων, αξιολόγηση κινδύνων και αναλογιστική αποτύπωση των μακροχρόνιων συνεπειών κάθε πολιτικής παρέμβασης.
Η παραπάνω θεωρητική και επιστημονική βάση δεν αφορά μόνο τη χωρική ανάπτυξη ή το φυσικό περιβάλλον.
Εφαρμόζεται απολύτως και στη λειτουργία θεσμών κοινωνικής ανταποδοτικότητας, όπως το Μετοχικό Ταμείο Στρατού (ΜΤΣ) και ο ΕΛΟΑΣ.
Οι συγκεκριμένοι θεσμοί αποτελούν μηχανισμούς κοινωνικής αλληλεγγύης και οικονομικής εξισορρόπησης μεταξύ γενεών στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, των οποίων η βιωσιμότητα εξαρτάται από τη σταθερότητα, τη θεσμική ισότητα και τη μακροχρόνια στρατηγική διαχείριση.
Ωστόσο, όσα έχουν διαχρονικά συμβεί στο ΜΤΣ και στον ΕΛΟΑΣ αναδεικνύουν με σαφήνεια την απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού αειφορίας και διαγενεακής ισορροπίας.
Οι κατά καιρούς αποσπασματικές παρεμβάσεις, η έλλειψη συνεκτικής στρατηγικής και η απουσία συστηματικής αναλογιστικής προσέγγισης δημιούργησαν σοβαρές στρεβλώσεις, οι οποίες αποτυπώνονται σήμερα στις μεγάλες καθυστερήσεις απονομής εφάπαξ βοηθημάτων και μερισμάτων προς τα στελέχη του Στρατού Ξηράς.
Το γεγονός ότι απόστρατοι του ίδιου Υπουργείου, με κοινή αποστολή, ανάλογη επιχειρησιακή ετοιμότητα, ισοδύναμη εκπαίδευση, ίδιες εισφορές και αντίστοιχη προσφορά προς την Πατρίδα, αντιμετωπίζονται διαφορετικά ως προς την απονομή των παροχών τους, αποτελεί όχι μόνο διοικητική δυσλειτουργία αλλά και σοβαρό ζήτημα θεσμικής και κοινωνικής δικαιοσύνης.
Ιδιαίτερη προβληματική διάσταση αποκτά το γεγονός ότι στα αντίστοιχα ταμεία του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας η απονομή εφάπαξ και μερισμάτων πραγματοποιείται εντός του χρονικού πλαισίου που προβλέπει η νομοθεσία, ενώ στον Στρατό Ξηράς οι καθυστερήσεις φθάνουν ακόμη και τους δεκαπέντε μήνες. Η διαφοροποίηση αυτή δημιουργεί αντικειμενικά συνθήκες άνισης μεταχείρισης μεταξύ στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και ενισχύει ένα αίσθημα θεσμικής ανισορροπίας, το οποίο επηρεάζει ευρύτερα την εμπιστοσύνη προς τους ίδιους τους θεσμούς.
Υπό το πρίσμα της αειφόρου ανάπτυξης, η κατάσταση αυτή αναδεικνύει την απουσία ενός μακροχρόνιου και βιώσιμου μοντέλου διοίκησης και διαχείρισης.
Η βιωσιμότητα ενός ταμείου δεν αξιολογείται αποκλειστικά από τη βραχυπρόθεσμη οικονομική του λειτουργία, αλλά κυρίως από την ικανότητά του:
• να διασφαλίζει σταθερότητα,
• προβλεψιμότητα,
•θεσμική ισότητα και
• διαγενεακή δικαιοσύνη σε βάθος χρόνου.
Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε πρόταση μεταρρύθμισης ή νέου σχεδιασμού για το ΜΤΣ και τον ΕΛΟΑΣ οφείλει να βασίζεται σε αυστηρά επιστημονικά και τεχνοκρατικά κριτήρια.
Δεν είναι δυνατόν κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν χιλιάδες στελέχη και τις επόμενες γενιές μερισματούχων να αποτελούν προϊόν πρόχειρων προσεγγίσεων ή αποσπασματικών εισηγήσεων φίλων ή μη ειδικών χωρίς τεκμηριωμένη μεθοδολογία.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται συχνά το φαινόμενο δημόσιων παρεμβάσεων και προτάσεων που παρουσιάζονται περισσότερο ως επικοινωνιακές πρωτοβουλίες παρά ως ολοκληρωμένα εργαλεία στρατηγικού σχεδιασμού.
Η διατύπωση προτάσεων, επειδή «συζητήθηκαν μεταξύ φίλων ή συνεργατών» ή επειδή αξιολογήθηκαν αποσπασματικά χωρίς επιστημονική επεξεργασία, δεν μπορεί να αποτελεί βάση λήψης αποφάσεων για θεσμούς με τόσο κρίσιμο κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα.
Η σοβαρότητα του ζητήματος απαιτεί κάτι πολύ βαθύτερο και θεσμικά ασφαλέστερο.
Οποιαδήποτε πρόταση αφορά το μέλλον του ΜΤΣ και του ΕΛΟΑΣ οφείλει να συνοδεύεται από:
• ολοκληρωμένες αναλογιστικές μελέτες,
• σενάρια προσομοίωσης βιωσιμότητας και
• ανάλυση διαγενεακής δικαιοσύνης,
εκπονημένα από εξειδικευμένα μελετητικά γραφεία και επιστημονικούς φορείς, σε συνεργασία με τον επιχειρηματικό σχεδιασμό της ίδιας της Πολιτείας.
Παράλληλα, κάθε σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη κρίσιμες παραμέτρους, όπως:
• οι μελλοντικές ανάγκες στελέχωσης των Ενόπλων Δυνάμεων,
• οι επιχειρησιακές απαιτήσεις, η κατανομή προσωπικού ανά Κλάδο και βαθμό,
• οι δημογραφικές εξελίξεις,
• καθώς και η μακροχρόνια σχέση εισφορών και παροχών.
Μόνο μέσα από τέτοιου είδους επιστημονικά εργαλεία μπορεί να υπάρξει πραγματικά βιώσιμος σχεδιασμός με θεσμική συνέχεια και κοινωνική νομιμοποίηση.
Η βιωσιμότητα ενός θεσμού δεν διασφαλίζεται επικοινωνιακά ούτε συγκυριακά. Διασφαλίζεται μόνο μέσα από σοβαρό στρατηγικό σχεδιασμό, επιστημονική τεκμηρίωση, θεσμική συνέχεια και κοινωνική ισορροπία.
Η μετάβαση του ΜΤΣ και του ΕΛΟΑΣ σε ένα σύγχρονο μοντέλο διοίκησης, βασισμένο στις αρχές της αειφορίας, της κοινωνικής ισότητας και της διαγενεακής δικαιοσύνης, αποτελεί πλέον όχι μόνο οικονομική ανάγκη αλλά και θεσμική υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
